مقدمه: هنر مبارزه با طبیعت خشن
صعود زمستانی به عنوان سختترین و خطرناکترین شکل کوهنوردی شناخته میشود. بر اساس دادههای انجمن کوهنوردی آلپاین، نرخ موفقیت صعودهای زمستانی به قلل 8000 متری حدود 30% کمتر از صعودهای فصلی معمول است. این نوع صعود که معمولاً بین دسامبر تا فوریه انجام میگیرد، کوهنوردان را با چالشهای منحصر به فردی روبرو میسازد. دمای هوا که ممکن است به -60 درجه سانتیگراد برسد، روزهای کوتاه، بادهای شدید و شرایط غیرقابل پیشبینی جوی، همگی باعث میشوند صعود زمستانی به یکی از دشوارترین آزمونهای مهارت و استقامت تبدیل شود.
کوهنوردی فنی زمستانه و تلاش بر روی مسیرهای سنگنوردی و یخ نوردی در فصل زمستان یکی از رموز پیشرفت کوهنوردی در بسیاری از کشورهای صاحب نام در این عرصه است.
سنگنوردان و فنی کاران ما باید یاد بگیرند که فصل سنگنوردی و صعود دیواره ها فقط بهار و تابستان نیست و اگر قصد داریم سطح کارهای فنی حود را به کشورهای پیشرفته نزدیک کنیم باید به صعودهای فنی زمستانه رو بیاوریم.
هدف از ارائه این مطلب ارائه نکاتی است که باید در صعودهای عمودی زمستانه باید مد نظر قرار بگیرد نکاتی که بسیاری از آنها در هر نوع فعالیت کوهنوردی دیگر نیز مصداق دارد ولی دراینجا با رویکرد صعودهای عمودی ارائه شده است. افرادي هستند که قصد دارند بعد از يک دوره سنگنوردي تابستانه وارد برنامه هاي زمستانه شوند.
خبر خوب براي اين افراد اين است که خيلي از مهارتهاي سنگنوردي تابستانه عينا” در برنامه هاي زمستانه نيز کاربرد دارند و خبر بد نيز اين است که اگر شما به اندازه کافي تجربه کوهپيمائي نداريد قبل از اینکه اقدام به اجرای برنامه هاي زمستانه کنيد بايد مهارتهاي لازم در اين خصوص کسب کنيد و بعد وارد برنامه هائي از اين دست شويد. در اينجا 10 نکته کليدي که در برنامه هاي فني زمستانه بايد مورد توجه قرار گیرد را ارائه مي دهيم:
چالشهای منحصر به فرد صعود زمستانی
1. شرایط جوی فوقالعاده سخت
-
دمای بسیار پایین (معمولاً بین -30 تا -60 درجه) است. به عنوان مثال طبق گزارشات موسسه هواشناسی کوهستانی، دمای قله اورست در زمستان به طور متوسط 36- درجه سانتیگراد است.
-
بادهای شدید با سرعت بیش از 100 کیلومتر بر ساعت
-
طوفانهای ناگهانی و طولانی مدت
-
کاهش دید به دلیل بارش برف و مه
2. چالشهای فیزیکی
-
مصرف انرژی بیشتر به دلیل سرمای شدید
-
خطر یخزدگی اندامها در عرض چند دقیقه
-
سختی تنفس در هوای سرد و رقیق
3. مشکلات فنی
-
یخزدگی تجهیزات و ابزار
-
تغییرات سریع در شرایط برف و یخ
-
نیاز به مهارتهای پیشرفته یخنوردی
1-کاهش طول روز در صعود زمستانی
در زمستان هوا سرد است, پيمايش مسير بيشتر طول مي کشد و روزها هم کوتاهتر مي شوند. اولين چيزي که به ذهن مي رسد اين است که ما بايد مهارتهاي فعاليت در تاريکي را ياد بگيريم کسب اين مهارت لازم است اما اگر حرکتتان را زودتر انجام دهيد و مسيري را مطابق با توانائي خود و زمان مفيد در دسترس خودتان انتخاب کنيد نيازي نخواهيد داشت که در تاريکي شب برنامه را به پايان برسانيد.
اما به هيچ وجه روي اينکه حتما” در روشنائي روز به انتهاي مسير مي رسيد حساب نکنيد و تمهيدات لازم را براي مواجهه با شرائطي که به علل مختلف صعود و فرود شما بيش از زمان پيشبيني طول بکشد و به تاريکي بر بخوريد بيانديشيد (همراه داشتن هد لامپ با باطري اضافه و پوشاک مناسب و … )
2-کنترل وضعيت هوا
هوا در زمستان ناپايدارتر از تابستان است و شرائط سخت تري از لحاظ سرما ,بارش و وجود برف و يخ در مسير حکم فرماست. بنابراين در اين فصل بايد دقت بيشتري در کنترل و خبردار شدن از وضعيت هوا داشته باشيم. قوانين ساده اي در اينخصوص وجود دارد مثلا” سيستمهاي هوائي که از شرق و شمال مي آيند در زمستان نسبت به سيستمهائي که از غرب و جنوب مي آيند هواي سرد تري را بهمراه دارند.
مطالعات خود را در زمينه هواشناسي توسعه دهيد و سايتهاي هواشناسي را به خوبي بشناسيد و از آنها بهره بگيريد.
3-بهمن شناسي
بيشتر افراد در بهمن هائي گير مي افتند که خود آنرا ايجاد کرده اند و در اين خصوص کوهنوردان آسيب پذير ترند.
منطقه اي را که قرار است در آن فعاليت کنيد را از لحاظ امکان ريزش بهمن بررسي کنيد و بعد اقدام به اجراي برنامه کنيد پارامترهائي چون شيب مسير هاي پيمايش,حجم برف زمان آخرين بارش جهت و سرعت باد ,دماي هوا در اين بررسي مورد نياز هستند .
بطور خلاصه : دانش بهمن شناسي خود را بالا ببريد.
4-چيدن ابزار
در فصل تابستان به ابتداي مسير مي رويم و بعد از اينکه ابزارهاي خود را مرتب نموده و به هارنس وصل مي کنيم صعود خود را شروع مي کنيم اما در زمستان نقاط شروع سنگنوردي ممکن است شيبهاي تند و نامناسب (يخ زده و بهمن گير و … ) باشند لذا لازم است که قبل از اين بخشها موضعي مناسب را جهت شروع کار فني و استقرار اوليه در نظر گرفت و ابزارها را مرتب نمود.
در صعود زمستانی ابزارهاي خود را به حداقل برسانيد و بدانيد که زياد نمي توانيد در شکافهاي موازي ابزار گذاري کنيد. ميخ و رول ابزارهاي خوبي براي ايجاد نقاط حمايت مياني است اما ترجيحا” سعي کنيد استفاده از آنها را به حداقل برسانيد.
5-کلاه کاسک
در صعود زمستاني شما علاوه بر سقوط سنگ در معرض ريزش برف و قطعات يخ نيز هستيد. بنابر اين استفاده از کلاه کاسک ضروري تر از پيش است.
کلاه کاسک خود را طوري انتخاب کنيد که بتوان يک کلاه نيز جهت گرم شدن زير آن پوشيد. همچنين کنترل کنيد که کلاه کاپشن شما نيز به اندازه اي باشد که در مواقع لزوم بتوان آنرا روي کلاه کاسک کشيد.
6-حمايت
اگر بعنوان نفر دوم صعود مي کنيد حتما” در انتخاب نقطه اي که ايستاده و نفر سرطناب را حمايت مي کنيد دقت کنيد. به علت پوشيده بودن مسير از سنگ و يخ و برف و يا احتمال شکستن قنديل هاي يخي و يا شکستن نقاب هاي برفي به علل طبيعي و يا تحريک نفر صعود کننده شما مدام در معرض خطر ريزش هستيد. لذا تا حد ممکن زير مسير صعود و يا سقوط احتمالي نايستيد .
حمایت
7-فاصله مياني ها
در زمستان مسير هاي صعود به اندازه تابستان مطمئن نيست. مسيري کم شيب و به ظاهر ساده به علت لغزنده بودن مي تواند خطرناک باشد. لذا بعد از شروع صعود در اسرع وقت اولين مياني را در نقطه اي مطمئن نصب کنيد.
در نصب ابزارهاي مياني در شکافها ابتدا شکاف را کاملا” تميز نموده و از برف و يخ خالي کنيد و بعد ابزار را کار بگذاريد
استفاده از سيستم دو طنابه و اسلينگ هاي بلند مي تواند ايمني شما را در صعود بالا ببرد.
8-ارتباطات در صعود زمستانی
حتي در يک هواي خوب نيز ممکن است در برقراري ارتباط با همطناب خود مشکل داشته باشيد لذا يک سيستم ارتباطي مناسب را بين اعضاي تيم ايجاد کنيد.(علائمي صوتي و يا سيگنالهائي با حرکت طناب و يا استفاده از تجهيزات بي سيم)
9-نقاب برفي
يک نقاب بزرگ در بالاي مسير مي تواند مانع تاپ کردن و رسيدن به انتهاي مسير شود. بنابراين قبل از اينکه مسيري را براي صعود زمستانی انتخاب کنيد يک ارزيابي درخصوص وضعيت نقابهاي برفي انجام دهيد و اينکه اگر با چنين شرائطي مواجه شويد آمادگي عبور از آن را داريد يا نه؟
اطلاع از وضعيت حجم برف سرعت و جهت باد و … در اينخصوص راهگشاست.
10-پايان صعود
حتي اگر مسير صعود زمستانی به يک نقاب برفي منتهي نشود ممکن است کارگاه انتهائي آن در يک شيب برفي تند و لغزنده قرار دارد که هيچ ابزاري نيز در آن کار گذاشته نمي شود که براي اين موضوع بايد تمهيدات لازم انديشيده شود.
بعنوان مثال در آخرين نقطه قبل از شيب برفي که امکان برقراري کارگاه وجود دارد کارگاه را برقرار نموده و در مرحله بعد با طول طناب بيشتري مي توانيد آن بخش را رد نموده و از مسير خارج شويد.
برخي سنگنوردان فراموش مي کنند که همانطور که صعود مي کنند برگشتي نيز وجود دارد .
قبل از اقدام به صعود زمستانی در مسیری خاص بايد مسير برگشت را نيز شناسائي نمود طوري که حتي اگر به تاريکي بر بخوريد نيز بتوانيد مسير برگشت را بيابيد.
بدون شک همه مواردي را که در يک صعود زمستاني بايد مد نظر قرار گيرد را نمي توان در يک مقاله و در فرصتي اندک توضيح داد و لازم است که دايره دانش خود را در اين خصوص بيش از پيش گسترش داد.
مسیر فنی
تاریخچه صعودهای زمستانی
دوران آغازین (دهه 1950-1970)
اولین صعود زمستانی موفق به یک قله 8000 متری در سال 1980 توسط کوهنوردان لهستانی به قله اورست انجام شد. این آغازگر دورهای جدید در کوهنوردی بود. بعدها کوهنودان دیگری همچوم دنیس اوربکو، سیمون مورو، علی سدپارا، نیرمال پورجا و … با ملیت های مختلف موفق به صعود زمستانه یک یا چند قله هشت هزار متری شدند
انقلاب لهستانی (دهه 1980)
کوهنوردان لهستانی با توسعه تکنیکهای ویژه صعود زمستانی، بسیاری از قلل 8000 متری را برای اولین بار در زمستان فتح کردند. مجله National Geographic گزارش میدهد که کوهنوردان لهستانی 8 مورد از 14 قله 8000 متری را برای اولین بار در زمستان فتح کردند.
عصر مدرن (2000 به بعد)
با پیشرفت تجهیزات و فناوری، صعودهای زمستانی به سطح جدیدی رسیدند. آخرین قله 8000 متری که در زمستان فتح شد، K2 در سال 2021 بود.
تکنیکهای حیاتی برای صعود زمستانی موفق
1. برنامهریزی دقیق
-
مطالعه دقیق پیشبینیهای هواشناسی
-
برنامهریزی برای روزهای کوتاه زمستانی
-
در نظر گرفتن روزهای ذخیره برای شرایط بد جوی
2. انتخاب تجهیزات مناسب
-
لباسهای چندلایه با عایقبندی ویژه
-
کیسه خوابهای مخصوص دمای بسیار پایین
-
ابزارهای مقاوم در برابر یخزدگی
3. تکنیکهای حرکتی
-
حرکت آهسته و پیوسته برای حفظ انرژی
-
تنفس کنترل شده برای جلوگیری از سرمازدگی ریهها
-
مدیریت بهینه زمان در ساعات محدود نور روز
خطرات اصلی در صعود زمستانی
1. هیپوترمی (سرمازدگی شدید)
-
علائم: لرز شدید، گیجی، کاهش هوشیاری
-
پیشگیری: لباسهای مناسب و کنترل مداوم وضعیت بدن
2. یخزدگی اندامها
-
معمولاً یخ زدگی در انگشتان دست و پا، بینی و گوشها رخ میدهد
-
میتواند منجر به قطع عضو شود
3. بهمن
موسسه تحقیقات بهمن اعلام کرده که 60% حوادث مرگبار کوهنوردی زمستانی مربوط به بهمن است.
-
خطر بهمن در زمستان به شدت افزایش مییابد
-
نیاز به مهارتهای پیشرفته ارزیابی خطر بهمن
تجهیزات تخصصی صعود زمستانی
1. پوشاک
-
لباس زیر حرارتی
-
لایه میانی عایق (همانند پوشاک پلار)
-
پوشش بیرونی ضدباد و ضدآب
-
دستکشهای مخصوص دمای بسیار پایین
2. ابزار فنی
-
کلنگها و تبرهای یخنوردی
-
طنابهای مقاوم در برابر سرما
3. وسایل کمپینگ
-
چادرهای مقاوم در برابر بادهای شدید
-
اجاقهای گازی مخصوص ارتفاع بالا
-
کیسه خوابهای رتبهبندی شده برای دمای بسیار پایین
آمادگی جسمانی و روانی
1. تمرینات فیزیکی
-
تمرینات استقامتی طولانی مدت
-
تمرین در شرایط سرد
-
سازگاری با ارتفاع
2. آمادگی روانی
-
تمرینات مدیریت استرس
-
شبیهسازی شرایط دشوار
-
توسعه صبر و استقامت روانی
3. تغذیه ویژه
-
برنامهریزی برای مصرف کالری بالا
-
غذاهای پرانرژی و سریعالهضم
-
هیدراتاسیون مداوم
آینده صعودهای زمستانی
1. روندهای جدید
-
افزایش صعودهای انفرادی در زمستان
-
توسعه مسیرهای جدید در فصل زمستان
-
استفاده از فناوریهای پیشرفته پیشبینی هوا
2. چالشهای اخلاقی
-
بحث درباره محدودیتهای انسانی
-
مسئله تجاری شدن صعودهای زمستانی
-
حفظ اصول اخلاقی در شرایط بحرانی
نتیجهگیری: هنر مبارزه با طبیعت
صعود زمستانی نمایانگر اوج هنر کوهنوردی است که ترکیبی از مهارتهای فنی پیشرفته، آمادگی جسمانی استثنایی و ارادهای آهنین را میطلبد. این شکل از کوهنوردی نه فقط یک چالش فیزیکی، بلکه آزمونی برای روح و روان کوهنوردان است. با پیشرفت تجهیزات و تکنیکها، مرزهای صعود زمستانی همچنان در حال گسترش است، اما همیشه به عنوان یکی از خطرناکترین فعالیتهای انسانی باقی خواهد ماند.
منابع معتبر برای مطالعه بیشتر:
این لینکها به معتبرترین منابع بینالمللی در زمینه کوهنوردی زمستانی متصل هستند و میتوانند اطلاعات تخصصی بیشتری در اختیار خوانندگان قرار دهند.
شما می توانید لایو اینستاگرامی در خصوص کوهنوردی و صعود زمستانه که با استاد عباس علی نژاد اجرا شده است را در اینجا ببینید
عالی و کاربردی👏⚘
درود استاد سپاسگزارم
عالی و کاربردی👏⚘
سپاس